داروی کورتون یا هیدروکورتیزون (Hydrocortisone) یک داروی استروئیدی است که به عنوان یک ضد التهاب و ضد حساسیت استفاده میشود. این دارو به صورت خارجی (محلول، کرم، پماد و اسپری) و داخلی (قرص و تزریقات) در دسترس است. در این مقاله از هاریکا ایده به بررسی این دارو میپردازیم با ما همراه باشید.
چه زمانی استروئید ها یا کورتون ها تجویز می شوند؟
استروئیدها یا کورتونها در شرایط و بیماریهای مختلف تجویز میشوند. مصرف این داروها بستگی به نوع بیماری، شدت آن، مکان و عملکرد بیماری و واکنش بدن به دارو دارد. در زیر برخی از موارد تجویز استروئیدها یا کورتونها آورده شده است:
بیماریهای التهابی: استروئیدها برای درمان بیماریهایی مانند التهاب مفاصل، التهاب روده، آرتریت روماتوئید، آسم و برونشیت التهابی تجویز میشوند.
بیماریهای آلرژیک: در صورت وقوع واکنش آلرژیک شدید مانند واکنش آنافیلاکتیک و آنافیلاکتوئید، استروئیدها به صورت اورژانسی تجویز میشوند.
بیماریهای ایمنیمیانی: استروئیدها برای کنترل بیماریهایی مانند سیستمیک لوپوس اریتماتوئید و آتروپی روماتوئید تجویز میشوند.
بیماریهای پوستی: در برخی بیماریهای پوستی مانند درماتیت آتوپیک، زیباییشناسی، پسوریازیس و لوپوس اریتماتوئید، استروئیدها به صورت موضعی یا سیستمیک تجویز میشوند.
بیماریهای عفونی: در برخی بیماریهای عفونی مانند سپتیسمی، عفونتهای مغزی، عفونتهای ریوی شدید و عفونتهای باکتریایی مقاوم درمان، استروئیدها به صورت سیستمیک تجویز میشوند.
نحوه استفاده از داروی کورتون
دوز مصرفی و طول درمان با کورتون بستگی به نوع بیماری، شرایط جسمی و پاسخ شما به درمان دارد و ممکن است متفاوت باشد. در کل، استفاده منظم از کورتون برای بیشترین بهرهبرداری از آن برای فرد بیمار ضروری است. برای جلوگیری از عوارض کورتون در بزرگسالان هنگام تجویز قرص، مناسب است این دارو را همراه با غذا، شیر یا یک لیوان آب مصرف کنید تا مشکلات معده را تجربه نکنید.
همچنین، در برخی موارد ممکن است کورتون به صورت تزریقی برای درمان کمردرد و درد مفاصل استفاده شود. این تزریقات باید به دلیل نیاز به بیحسی توسط پزشک و در یک محیط ایزوله انجام شود. در این حین، ممکن است درد کمی در محل تزریق کورتون را تجربه کنید.
عوارض جانبی جدی کورتون
- افزایش وزن
- احتباس مایعات و افزایش فشار خون
- مشکلات چشمی مانند آبمروارید و گلوکوم
- آترواسکلروز (سخت شدن عروق)
- نکروز آواسکولار (آسیب به استخوانها)
- تغییرات قاعدگی در خانمها
- عوارض تزریق موضعی کورتون شامل درد استخوان و مفاصل، کبودی
- تغییرات ذهنی و خلقی مانند افسردگی و نوسانات خلقی
- علائم خونریزی معده و روده مانند درد معده، مدفوع سیاه و قیری، استفراغی شبیه به تفاله قهوه
- خونریزی و ضربان نامنظم یا تند قلب
- عوارض بر پوست شامل بثورات پوستی، خارش، تورم در صورت، زبان و گلو
- بهبود آهسته زخم و علائم عفونت مانند گلودرد و تب
- تورم مچ پا و پا، نازک شدن پوست و رشد غیرعادی مو.
لطفا در صورت تجربه هر یک از این عوارض جانبی، به پزشک خود اطلاع دهید.
موارد احتیاط در مصرف داروی کورتون
به علت تأثیر داروهای کورتیکواستروئیدی بر کاهش سطح ایمنی بدن، به خصوص در دوزهای بالا و مصرف درازمدت، بیمار باید در مورد ابتلا به عفونتها نگرانی داشته باشد. همچنین، به دلیل اینکه کورتون ها باعث کاهش یا توقف فعالیت غدههای فوق کلیوی میشوند، استفاده بلند مدت از این داروها در دوزهای بالا نباید به صورت ناگهانی قطع شود. برای اینکه غدههای فوق کلیوی بتوانند مجدداً کورتیزول ترشح کنند، زمانی لازم است. به تدریج کاهش دوز کورتون ها باعث میشود بدن خودش آغاز به تولید کورتیزول کند.
چه کسانی نمیتوانند از کورتون استفاده کنند؟
چندین شرایط و بیماری وجود دارد که در صورت وجود آنها، استفاده از کورتیکواستروئیدها (مانند کورتون) توصیه نمیشود یا باید با احتیاط و تحت نظارت پزشک تجویز شود. افراد با موارد زیر ممکن است نتوانند از کورتیکواستروئیدها استفاده کنند:
عفونتها: استفاده از داروی کورتون ممکن است باعث تشدید عفونتهای باکتریایی، ویروسی یا قارچی شود. در صورت وجود عفونت فعلی، استفاده از داروی کورتون ممکن است خطرات اضافی را ایجاد کند.
بیماریهای ایمنی: در برخی از بیماریهای ایمنی، مانند سیستمیک لوپوس اریتماتوس، آرتریت روماتوئید، بیماری کرون و سایر بیماریهای التهابی، استفاده از داروی کورتون ممکن است عوارض جدی داشته باشد و باید با احتیاط و تحت نظارت پزشک تجویز شود.
مشکلات قلبی و عروقی: استفاده از داروی کورتون ممکن است در بیماران با فشار خون بالا، شرایط قلبی-عروقی ناستابیل یا بیماریهای قلبی-عروقی موجب افزایش خطرات و تشدید علائم شود.
زخم معده و اثنی عشر: داروی کورتون ممکن است زخمهای معده و اثنی عشر را تشدید کنند و خطر جدی ایجاد عوارض معدهای را بالا ببرند.
دیابت: استفاده از داروی کورتون ممکن است سطح قند خون را افزایش دهد و مدیریت دیابت را دشوار کند. در صورت داشتن دیابت، نیاز به تنظیم دقیق دوز و کنترل مداوم قند خون دارید.
آیا مصرف کورتون میتواند باعث افزایش وزن شود؟
بله، مصرف داروی کورتون میتواند منجر به افزایش وزن شود. داروی کورتون موجب افزایش اشتها و نگهداری آب و سدیم در بدن میشوند و باعث افزایش وزن و تجمع چربی در مناطق مختلف بدن، به ویژه در صورت، شکم و صورت میشوند. این اثرات عموماً در مصرف طولانی مدت و دوزهای بالای کورتیکواستروئیدها مشاهده میشوند.
به همین دلیل، در صورت مصرف داروی کورتون، مهم است به تغذیه سالم توجه کنید و کنترل وزن خود را حفظ کنید. مشاوره با یک تغذیهشناس میتواند به شما کمک کند تا برنامه غذایی مناسبی برای کنترل وزن و حفظ سلامتی خود تدارک ببینید. همچنین، ممکن است پزشک شما برخی از روشهای تنظیم دوز کورتیکواستروئیدها یا جایگزینی آنها با داروهای دیگر را به شما توصیه کند تا این عوارض جانبی را کاهش دهد. در هر صورت، مهم است که با پزشک خود در مورد تأثیرات و مدیریت عوارض جانبی کورتیکواستروئیدها مشورت کنید.
آیا ورزش و فعالیت بدنی میتواند در کنترل وزن در هنگام مصرف کورتیکواستروئیدها مفید باشد؟
بله، ورزش و فعالیت بدنی میتواند در کنترل وزن در هنگام مصرف داروی کورتون مفید باشد. این فعالیتها میتوانند به شما کمک کنند تا اثرات جانبی افزایش وزن ناشی از داروی کورتون را کاهش دهید. در واقع، ورزش و فعالیت بدنی به روشهای زیر میتوانند در کنترل وزن کمک کنند:
سوزاندن انرژی: ورزش و فعالیت بدنی باعث سوزاندن انرژی و کالریهای اضافی در بدن میشوند. این ممکن است منجر به کاهش وزن و کنترل وزن شما شود.
افزایش متابولیسم: فعالیت بدنی منظم میتواند سرعت متابولیسم شما را افزایش داده و به شما کمک کند بیشتری از مواد غذایی را به انرژی تبدیل کنید. این میتواند در کاهش وزن مفید باشد.
حفظ عضلات: مصرف کورتیکواستروئیدها ممکن است باعث کاهش عضلات بدن شود. با انجام ورزش و تمرینات مقاومتی، میتوانید عضلات خود را تقویت کنید و از افت عضلانی جلوگیری کنید، که به دست آوردن و نگهداری وزن سالم کمک میکند.
آیا استفاده از داروی کورتون در بارداری مضر است؟
استفاده از داروی کورتون، از جمله کورتون، در دوران بارداری ممکن است در موارد خاص و با توجه به شرایط فردی مشکلی ایجاد کند. در صورت بارداری و نیاز به مصرف کورتیکواستروئیدها، مهم است که با پزشک خود در مورد مزایا و معایب استفاده از آن در دوران بارداری صحبت کنید. پزشک شما میتواند با ارزیابی وضعیت شما و تجویز دقیق دوز مناسب، تصمیم درستی برای شما بگیرد.
در برخی موارد، استفاده از داروی کورتون در دوران بارداری میتواند مفید و ضروری باشد، بهخصوص در مواردی نظیر:
التهابات ریوی شدید: در برخی بیماریهای ریوی مانند آسم شدید یا بیماریهای التهابی ریه، مصرف داروی کورتون ممکن است ضروری باشد تا عوارض جدی در مادر یا جنین کاهش یابد.
بیماریهای التهابی مزمن: در برخی بیماریهای التهابی مزمن مانند بیماری التهابی روده، آرتریت روماتوئید و سیستمیک لوپوس اریتماتوس، مصرف کورتیکواستروئیدها در دوران بارداری ممکن است ضروری باشد تا عوارض بیشتری در مادر و جنین جلوگیری شود.
پیشزایمان زودرس: در برخی موارد، استفاده از داروی کورتون در دوران بارداری میتواند در کاهش خطر پیشزایمان زودرس و بهبود رشد جنین موثر باشد.
