یائسگی زودرس به حالتی اطلاق می شود که در آن قاعدگی زن قبل از سن ۴۰ سالگی به پایان میرسد. این وضعیت میتواند به دلایل مختلفی از جمله عوامل ژنتیکی، بیماری های خود ایمنی، جراحی های مرتبط با تخمدان و برخی درمان های پزشکی مانند شیمی درمانی یا پرتودرمانی رخ دهد. در این مقاله از سایت هاریکا ایده به برسی علائم، تشخیص،عوارض و درمان یائسگی پرداخته ایم با ما در این مطلب همراه باشید.
علائم یائسگی زودرس میتواند مشابه علائم یائسگی طبیعی باشد، اما ممکن است در سنین پایینتری بروز کند. برخی از نشانههای رایج شامل:
علائم یائسگی زودرس
- اختلالات قاعدگی
- قاعدگی های نامنظم
- کاهش یا افزایش شدت خونریزی
- گرگرفتگی
- احساس گرما ناگهانی در صورت یا بدن
- عرق کردن شدید، بهخصوص در شب
- تعریق شبانه
- بیدار شدن از خواب به دلیل عرق کردن
- تغییرات خلقی
- اضطراب
- افسردگی
- نوسانات خلقی
- کاهش میل جنسی
- کاهش تمایل به فعالیت های جنسی
- مشکلات خواب
- بیخوابی یا خواب ناآرام
- خشکی واژن
- احساس ناراحتی یا درد در حین رابطه جنسی
- مشکلات حافظه و تمرکز
- دشواری در تمرکز یا فراموشی های مکرر
تشخیص یائسگی زودرس
برای تشخیص سریع یائسگی زودرس، توجه به وضعیت چرخه قاعدگی بسیار مهم است. در صورت توقف قاعدگی همراه با گرگرفتگی شدید در دختران یا زنان جوان، نیاز به مراجعه فوری به پزشک وجود دارد. پزشک متخصص به بررسی وضعیت عادت ماهانه فرد، سابقه جراحی تخمدان، درمانهای شیمیدرمانی یا پرتودرمانی، همچنین پیشینه خانوادگی، عفونتهای ناحیه لگن و نارساییهای هورمونی میپردازد. علاوه بر این، تستهای خاصی برای ارزیابی وضعیت بیمار تجویز میکند.
علت یائسگی زود رس بانوان
عوامل ژنتیکی
- سابقه خانوادگی یائسگی زودرس میتواند ریسک را افزایش دهد.
بیماریهای خودایمنی
- برخی بیماری ها مانند لوپوس و آرتریت روماتوئید می توانند به تخمدان ها آسیب برسانند.
جراحی
- برداشتن تخمدان ها (اووفورکتومی) میتواند منجر به یائسگی زودرس شود.
درمانهای پزشکی
- شیمیدرمانی و پرتو درمانی برای درمان سرطان میتوانند به تخمدانها آسیب بزنند.
اختلالات هورمونی
- مشکلات هورمونی میت وانند بر عملکرد تخمدانها تأثیر بگذارند.
عادات زندگی
- مصرف سیگار و الکل میتوانند ریسک یائسگی زودرس را افزایش دهند.
عوامل محیطی
- قرارگیری در معرض برخی مواد شیمیایی و سموم ممکن است تأثیرگذار باشد.
عوارض یائسگی زودرس
یائسگی زودرس ابتدا بر قدرت باروری تأثیر می گذارد، زیرا فرد نمی تواند تخمک گذاری کند و بدون تخمک فعال، امکان بارداری وجود ندارد. اگر شخصی به دلیل بیماری یا عوامل ارثی دوره باروریاش محدود شود، ممکن است این سؤال پیش بیاید که آیا در یائسگی زودرس امکان بارداری وجود دارد؟ اگر مشکل بهموقع تشخیص داده شود و اقدامات مناسبی مانند اهدای تخمک یا فریز کردن انجام گیرد، در آینده بارداری ممکن خواهد بود.
اما به جز باروری، یائسگی زودرس چه خطرات دیگری دارد؟ خطرات آن تنها به محدود کردن دوره باروری محدود نمیشود. کاهش سطح استروژن بر تمامی فعالیتهای مرتبط با این هورمون تأثیر میگذارد. به عنوان مثال، نبود استروژن نمی تواند سطح HDL را افزایش و LDL را کاهش دهد، که این امر خطر ابتلا به بیماریهای قلبی و سکته را افزایش میدهد.
کاهش هورمون جنسی بهویژه استروژن می تواند منجر به استئوپروز یا پوکی استخوان شود. همچنین، اختلالات سیستم عصبی نظیر پارکینسون، افسردگی و اضطراب در زنانی که یائسگی زودرس دارند، بیشتر مشاهده میشود.
درمان یائسگی زودرس
درمان یائسگی زودرس معمولاً به مدیریت علائم و کاهش ریسک مشکلات سلامتی مرتبط با کاهش هورمون ها متمرکز است. برخی از روشهای درمانی عبارتند از:
هورموندرمانی (HRT)
- تجویز هورمونهای استروژن و پروژسترون برای تنظیم علائم و حفظ سلامت استخوانها و قلب.
داروهای غیرهورمونی
- داروهای ضدافسردگی و داروهای کنترل اضطراب برای مدیریت تغییرات خلقی و گرگرفتگی.
تغییرات سبک زندگی
- تغذیه سالم، ورزش منظم، و کاهش استرس میتواند به بهبود علائم کمک کند.
مکملها
- مصرف کلسیم و ویتامین D برای حفظ سلامت استخوانها.
مشاوره و حمایت روانی
- مشاوره روانی یا گروههای حمایتی برای کمک به مدیریت احساسات و تغییرات روانی.
درمانهای طبیعی
- برخی افراد از درمانهای گیاهی یا مکملهای طبیعی استفاده میکنند، هرچند که باید با پزشک مشورت شود.
دمنوشهای گیاهی
استفاده از دمنوش های گیاهی مانند رازیانه، تخم کرفس، پونه، بومادارن و پنج انگشت می تواند درد و علائم ناشی از یائسگی را کاهش دهد. همچنین، دمنوش اسطوخودوس و گل گاوزبان به بهبود خلق و خو و آرامش اعصاب کمک میکند. برای تهیه این دمنوشها، دو قاشق غذاخوری از گیاه را در قوری ریخته و اجازه دهید با حرارت غیرمستقیم دم بکشد.
علاوه بر این، جنسینگ نیز به شدت توصیه می شود. این گیاه هندی که سرشار از ویتامینهای گروه B و کلسیم است، به کاهش علائم مانند گرگرفتگی کمک می کند. همچنین با کنترل سطح استروژن در بدن، دردهای ناشی از خشکی واژن را کاهش میدهد. برای استفاده از جنسینگ، باید ریشههای آن را در آبجوش ریخته و بگذارید به مدت بیست دقیقه بجوشد.
رژیم غذایی در یائسگی زودرس خانم ها که باید رعایت شود
رژیم غذایی مناسب می تواند به مدیریت علائم یائسگی زودرس و حفظ سلامت عمومی کمک کند. در زیر چند نکته برای یک رژیم غذایی سالم ارائه شده است:
افزایش مصرف کلسیم و ویتامین D
- محصولات لبنی: شیر، ماست، پنیر
- غذاهای غنی شده: برخی از غلات و نوشیدنیها
- ماهی چرب: مانند سالمون و ساردین
مصرف میوهها و سبزیجات
- میوههای تازه: توتها، سیب، پرتقال
- سبزیجات سبز: اسفناج، کلم بروکلی، کاهو
پروتئینهای سالم
- منابع گیاهی: حبوبات، مغزها و دانهها
- منابع حیوانی: مرغ، ماهی و گوشت کمچرب
چربیهای سالم
- روغنهای گیاهی: روغن زیتون و آووکادو
- مغزها و دانهها: بادام، گردو و دانه چیا
کاهش مصرف قند و نمک
- غذاهای فرآوریشده: کاهش مصرف غذاهای حاوی قند و نمک زیاد
- غذاهای خانگی: تهیه غذاها در خانه با مواد تازه و سالم
هیدراتاسیون
- نوشیدن آب: مصرف کافی آب و مایعات برای حفظ رطوبت بدن
محدود کردن کافئین و الکل
- کاهش مصرف: مصرف قهوه و الکل ممکن است گرگرفتگی را تشدید کند.
