پخت سفال در فر خانه
سفالگری ، یک سرگرمی کوچک است که نیازمند کمی زمان و هزینه است، اما میتواند به بخش مهمی از زندگی ما تبدیل شود. برای آغاز سفالگری، میتوانید تجربه پخت سفالگری در خانه را انتخاب کنید یا به کلاسهای سفالگری مراجعه نمایید. اگر امکان دسترسی به کلاسهای سفالگری را ندارید و میخواهید خودتان در خانه آن را یاد بگیرید، میتوانید از راهنمایی و نکات زیر بهره ببرید. در این مقاله، تمام ابزارهای آموزش سفالگری را معرفی کرده و نکات و اصطلاحات مهم را توضیح خواهیم داد. لذا تا انتهای این مقاله، با سایت هاریکا ایده همراه ما باشید .
مواد، ابزار و تجهیزات لازم برای آموزش سفالگری
خاک رس
یک نوع خاک دانهریز است که با اضافه کردن آب به آن، قابلیت شکلگیری دارد. خاک رس ترکیبی از ماسه، مواد معدنی، خردهسنگ و سایر اجزای خاک طبیعی است. ترکیب و تناسب این اجزا ممکن است متفاوت باشد و خاک رس متنوعیتی در بافت و رنگ دارد. معمولاً خاک رس با غلظت بالای اکسید آهن، رنگ قرمز یا نارنجی دارد، اما خاک رس بدون حضور آهن، رنگ خاکستری یا حتی سفید را دارد. به عنوان مثال، خاک رس چینی رنگ سفید دارد و برای تهیه ظروف سفالی و سرامیکی استفاده میشود.
انواع خاک رس
سه نوع اصلی خاک رس وجود دارد:
- خاک رس استونور (stoneware): این نوع خاک رس، متداولترین و سادهترین نوع خاک رس برای سفالگری است. اگر شما تازه کار هستید و قصد شروع آموزش سفالگری را دارید، مناسب است از خاک رس استونور استفاده کنید. خاک رس استونور در رنگهای متنوعی، از سفید تا قهوهای تیره، در دسترس است. بعد از پخت، این خاک رس غیرمتخلخل است، به این معنی که مایعات را در خود نگه میدارد بدون اینکه نیاز به لعابکاری داشته باشد.
- خاک رس ارتنور (earthenware): این نوع خاک رس معمولاً دارای غلظت و وزن بیشتری است اما نسبت به استونور ضعیفتر است. کار با این خاک رس نیز مستعد است. با این حال، اگر میخواهید مایعات را در خود نگه دارید، باید آن را لعابدار کنید. لعابکاری به این خاک رس، زمان و مواد بیشتری را میطلبد، بنابراین برای تازه واردان به سفالگری گزینه مناسبی نیست.
- خاک رس چینی (porcelain): شکلدهی به خاک رس چینی دشوار بوده و نیازمند مقدار زیادی آب است که باید بهطور مناسب و درست در زمان شکلدهی به مخلوط اضافه شود. اگر آب کافی اضافه نشود، ظرف سفالی به سرعت خشک میشود و اگر بیش از حد آباضافه شود، ظرف به راحتی شکل خود را از دست میدهد و ممکن است شکسته شود. آموزش کار با خاک رس چینی نیازمند زمان و تمرین زیادی است. بنابراین، برای افرادی که برای اولین بار قصد امتحان سفالگری در خانه را دارند، این گزینه مناسب نیست.
چرخ سفالگری
سفالگران از روشها و تکنیکهای مختلفی برای ساخت ظروف سفالی استفاده میکنند، که بسته به نوع ظرف مورد ساخت، متفاوت هستند. اما میتوانید بدون استفاده از چرخ، با دستهای خود یا با استفاده از قالبها، ظروف سفالی ساخته و شکل دهید. البته در این صورت، ظروف ساخته شده دقت و همواری کمتری داشته و شکل آنها ناهموار خواهد بود.
اگر قصد دارید به صورت حرفهای و جدی به سفالگری بپردازید و به ساختن ظروف سفالی گرد مانند گلدان، فنجان، بشقاب و کوزه علاقهمندید، بهتر است چرخ سفالگری را تهیه کنید. با استفاده از چرخ سفالگری، میتوانید به صورت دقیق و به روشهای اصولی، ظروف سفالی با اندازه و شکل دلخواه خود را تولید کنید.
در بازار، چرخهای سفالگری با قیمتهای مختلفی موجود است. نوع ارزانتر از آنها، برای افراد مبتدی و مناسب است. اما باید توجه داشت که چرخهای ارزانتر، در مقایسه با نسخههای حرفهای و گرانتر، سرعت چرخش و دوام کمتری دارند و ظرفیت برای قراردادن گل رس نیز کمتر است. بنابراین انتخاب چرخ سفالگری، بستگی به تمایلات و نیازهای شما دارد.
کوره سفالگری
کوره سفالگری نوعی فر است که حرارت لازم برای پخت ظروف سفالی و آجر را تولید میکند. این کوره، گل رس را خشک کرده و آن را به ظروف سفالی تبدیل میکند. برای پخت ظروف سفالی، نمیتوانید از فر آشپزخانه استفاده کنید زیرا حرارت آن کافی نیست.
احتمالاً میتوانید در خانه خود کوره سفالگری بسازید، اما ساخت آن کار پیچیدهای است و به دستیابی به دمای لازم برای پخت انواع خاصی از سفال، دشوارتر است. اگر کوره بیش از حد گرم شود، ظروف شما ممکن است ذوب شوند، و اگر به اندازه کافی گرم نشود، ظروف سفالی به خوبی پختنخواهند شد و ممکن است آنها برای استفاده مناسب نباشند.
در نتیجه، بهتر است که کوره سفالگری مناسب را از بازار خریداری کنید. این کورهها با توجه به نیازها و بودجه شما، در اندازهها و قدرتهای مختلفی موجود هستند.
جعبه ابزار سفالگری
ابزارهای سفالگری بسیار متنوع هستند و میتوانید با استفاده از آنها ظروفی زیبا و حرفهای بسازید. در ادامه، لیستی از ابزارهای سفالگری را برای شما تهیه کردهایم:
- سوزن سفالگری: این ابزار برای اندازهگیری ضخامت، حکاکی، پیرایش و سوراخکردن گل رس استفاده میشود.
- سیم برش: این ابزار برای تقسیمکردن قطعههای بزرگ گل رس به تکههای کوچکتر استفاده میشود.
- ابزار کاهنده یا گلکَن: هنگام شکلدادن گل رس با دست، از این ابزار برای پیرایش و حکاکی استفاده میشود.
- ابزار صافکننده یا تراشدهنده: برای صافکردن نهایی ظروف سفالی از این ابزار استفاده میشود.
- چاقوی سفالگری: چاقوهای سفالگری بسیار متنوع هستند و میتوانید از آنها برای جداکردن قالبها، پیرایش، ایجاد سوراخ، حکاکی و حجاری و حتی بریدن تکههای گل استفاده کنید.
- تیماج: این ابزار یک تکه چرم است که برای فشردهکردن گل هنگام شکلدادن به آن روی چرخ و برای صافکردن لبههای سفال استفاده میشود.
- کولیس یا پرگار خارجسنج: این ابزار برای اندازهگیری قطر ظروف استفاده میشود.
- برسهای سفالگری: این برسها کاربردهای گوناگونی دارند، اما معمولاً برای لعابدادن یا آغشتهکردن سفال به دوغاب استفاده میشوند.
- اسفنج: اسفنج برای شکلدادن به سطوح و تمیزکردنشان استفاده میشود. همچنین، میتوانید از اسفنج برای ریختن آب روی خاک رس و تمیزکردن محل کارتان نیز استفاده کنید.
- حوله و پیشبند: هنگام سفالگری، ممکن است لباس شما کثیف و گلی شود. با استفاده از حوله و پیشبند میتوانید خودتان و فضای اطرافتان را تا حد ممکن تمیز نگه دارید.
علاوه بر این، برای انجام کارهای سفالگری، به وسایلی مانند سطل کوچک برای نگهداری آب در هنگام کار، دو یا سه سطل بزرگ برای نگهداری آب برای تمیزکاری و یک جعبه برای نگهداری وسایل و ابزار کار نیز نیاز خواهید داشت.
استفاده از لعاب و سایر مواد تزئینی برای ظروف سفالی
برای زیبا کردن و تزئین بهتر ظروف سفالی، میتوان از تکنیکهای مختلفی استفاده کرد. اگر تازه شروع به یادگیری سفالگری در خانه کردهاید، بهتر است در ابتدا از لعاب و رنگ استفاده کنید و در مراحل بعدی با یادگیری تکنیکهای پیچیدهتر مانند حکاکی یا انتقال نقشهای چاپی آشنا شوید.
لعابدهی یکی از رایجترین و سادهترین تکنیکها برای تزئین ظروف سفالی است. لعاب عبارت است از مایعی شبیه به رنگ که به سطح ظروف سفالی براق و صیقلی میبخشد. این رنگها در انواع مختلفی موجود هستند و زیبایی و مقاومت سفال را افزایش میدهند. بین رنگهای مختلف، لاتکس مایع و رنگهای آکریلیک بهترین انتخاب برای تزئین ظروف سفالی در خانه هستند.
لعاب و رنگها به قیمتی مناسب در دسترس هستند و به راحتی میتوانید آنها را از طریق اینترنت یا از فروشگاههای هنری تهیه کنید.
انقباض خشک ظروف سفالی
بعد از خشک شدن، گل رس کوچکتر میشود و این تغییر اندازه در برخی از انواع گل رس بیشتر است. همچنین، ظروف پس از پخت در کوره نیز انقباض میکنند، بهویژه در صورتی که به دمای پخت بیسکویتی خود برسند. در هر دو حالت، انقباض خشک به دلیل فشرده شدن الیاف خاک رس اتفاق میافتد. در حالت اول (خشک شدن)، حذف آب مولکولی باعث کوچک شدن ظروف میشود و در حالت دوم (پخت در کوره)، ذوب شدن و متراکم شدن الیاف خاک رس به دلیل اثرات حرارتی باعث انقباض خشک میشود که در سطح مولکولی رخ میدهد.
اگر میخواهید در پایان کار اندازه مشخصی برای ظرف سفالیتان داشته باشید، میتوانید از خطکش استفاده کنید تا در هنگامی که ظرف خیس است، اندازهای خاص را تعیین کنید.
تهیه خاک رس و لعاب
خرید خاک رس و لعاب یکی از مراحل مهم در سفالگری است. خاکهای رس و لعابها ویژگیهای متغیر زیادی دارند که برای انتخاب درست آنها باید توجه کنید. یکی از متغیرهای مهم رس، دمای بیسکویت شدن آن است. بیسکویت شدن به معنای تبدیل سفال از حالت گل خام به سرامیک است. در عمل، لعاب باید با دمای پخت رس سازگار باشد.
بسیاری از خاکهای رس و لعابها بر اساس مخروط زگر درجهبندی میشوند. مخروط زگر یک روش استاندارد برای اندازهگیری دمای حرارت است.اعداد زگر مشخص کننده درجه حرارت است و صفرها در این روش بسیار مهم هستند.
در صورتی که به دنبال شروع سفالگری در خانه هستید، میتوانید یک مرکز سفالگری در نزدیکی محل زندگی خود پیدا کنید که اجازه دهد از کورهای در آن استفاده کنید. در این صورت، حتماً توجه کنید که محدوده دمایی که ظروف در آن پخت میشوند و شرایط جوی کوره (اکسیداسیون، خنثی یا احیا) چگونه است. سپس خاک رس و لعابی را تهیه کنید که در آن محدوده دما و شرایط جوی بهترین کارایی را دارند.
اصطلاحات اکسیداسیون و احیا مربوط به میزان اکسیژن موجود در کوره در زمان پخت سفال هستند. در شرایط اکسیداسیون، مقدار زیادی اکسیژن در کوره وجود دارد که باعث سوختن سفال میشود. اما در شرایط احیا، میزان اکسیژن کاهش مییابد. شرایط جوی کوره بر روی سفال تأثیر میگذارد؛ به عنوان مثال، در شرایط اکسیداسیون، رنگ لعاب یا رنگهای دیگری که روی سفال استفاده میشود ممکن است تغییر کند. همچنین، در شرایط احیا، ساختار گل رس تغییر میکند.
تکنیک های پیشرفته در سفالگری
وقتی که با اصول پایه ای سفالگری آشنا شدید، می توانید به یادگیری تکنیک های پیشرفته تر بپردازید. یکی از این تکنیک ها، حکاکی و کنده کاری است که به شما این امکان را می دهد تا الگوها و طرح های زیبایی را روی سطح ظروف خود ایجاد کنید. این کار می تواند با ابزارهای مخصوص مانند سوزن های سفالگری یا چاقوهای دقیق انجام شود. همچنین، با استفاده از تکنیک هایی مانند تزئین با رنگ های طبیعی می توانید به ظروف سفالی خود جلوه ای خاص و منحصر به فرد بدهید.
انتخاب خاک رس مناسب برای تکنیک های خاص
برای هر نوع تکنیک سفالگری، انتخاب خاک رس مناسب اهمیت زیادی دارد. به طور مثال، اگر قصد دارید از تکنیک حکاکی و کنده کاری استفاده کنید، بهتر است از خاک رس هایی استفاده کنید که بافتی نرم و چسبنده داشته باشند. خاک رس چینی به دلیل دقت در ساختار و قابلیت کنده کاری به خوبی برای این نوع تکنیک ها مناسب است. به علاوه، انتخاب خاک رس مناسب می تواند بر کیفیت نهایی ظرف تأثیر بگذارد و روند کار شما را راحت تر کند.
تأثیر دمای پخت بر روی نتیجه نهایی
دمای پخت یکی از عواملی است که تأثیر زیادی بر کیفیت نهایی ظروف سفالی دارد. به عنوان مثال، پخت در دماهای پایین تر باعث می شود که رنگ لعاب و کیفیت سطح سفال تغییر کند. در صورتی که بخواهید رنگ لعاب ها بر روی ظرف شما زنده و شفاف باقی بماند، بهتر است از کوره های با کنترل دما دقیق استفاده کنید. برای یادگیری بیشتر درباره تأثیر دما بر ظروف، می توانید با کارشناسان و هنرمندان سفالگری مشورت کرده و تجربیات آنها را بیاموزید.
استفاده از تکنیک های مدرن در سفالگری
امروزه، با پیشرفت تکنولوژی، برخی از هنرمندان سفالگری از ابزارهای مدرن مانند چاپ سه بعدی برای طراحی و ساخت ظروف سفالی استفاده می کنند. این تکنیک ها می توانند به شما کمک کنند تا طرح های پیچیده و دقیق تری را اجرا کنید. همچنین، استفاده از دوربین های دیجیتال برای مستندسازی مراحل مختلف سفالگری، به هنرمندان این امکان را می دهد که روند کار خود را تحلیل و بهینه سازی کنند.
کلام آخر
اگر تازهکار هستید و میخواهید با کارهای ساده و ابتدایی شروع کنید، توصیه میشود خاک رس، کوره سرامیکی کوچک، چرخ سفالگری ساده و ابزاگر تازهکار هستید و میخواهید با کارهای ابتدایی و ساده شروع کنید، به شما توصیه میکنم خاک رس، کوره سرامیکی کوچک، چرخ سفالگری ساده و چند ابزار مدلسازی تهیه کنید. در آینده، وقتی تکنیکهای پیشرفتهتر سفالگری را آموختید، قادر خواهید بود ابزارهای بهتری را تهیه کنید.
